Missie en uitdagingen
Gedurende 27 dagen in 2022 voer het autonome onderwatervoertuig Ran onder het drijvende ijs van Dotson, een traject van ongeveer 17,70 km. Ran werkte volledig zelfstandig, zonder realtime communicatie, omdat radio- en GPS-signalen niet door de honderden voeten vast ijs heen komen. De campagne leverde 14 succesvolle onder-ijs campagnes op, wat glaciologen en oceanografen veel waardevolle data gaf.
Met scantechnieken werden ruwweg 129,50 km² in kaart gebracht, waardoor structuren zichtbaar werden die satellieten niet lieten zien. Dankzij sonar bracht Ran 139,66 km² van de onderzijde van het ijsplateau in beeld. Daarbij kwamen unieke vormen naar voren: platte terrassen, traanvormige putten en uitgesleten depressies aan de gladde westzijde. Die vondsten wijzen erop dat het snellere smelten van de westkant mogelijk wordt aangestuurd door schuifgestuurde turbulentie.
Wat warm diep water doet
Een belangrijke oorzaak van het smelten is de toevoer van warm water, het zogenaamde Circumpolair Diepwater (in het Engels: Circumpolar Deep Water), dat onder de ijsplaat stroomt en het ijs vanaf onderen aantast. Satellietgegevens laten zien dat smeltkanalen onder Dotson jaarlijks ongeveer 12,19 m ijs verliezen. Dat draagt bij aan een zeespiegelstijging van 0,51 mm tussen 1979 en 2017. Sinds 1979 heeft het Antarctisch ijsverlies in totaal geleid tot een zeespiegelstijging van 13,97 mm.
Risico’s en gevaren
Communicatieproblemen en het feit dat fouten pas zichtbaar worden wanneer Ran weer boven water komt, tonen aan hoe lastig zulke missies zijn. Tijdens een latere expeditie raakte Ran zoek; volgens het team was dat waarschijnlijk het gevolg van mechanische storingen of een botsing met ijsruggen. Dat benadrukt de risico’s van opereren in dit onbekende en ruige gebied.
Wat dit betekent voor toekomstige modellen
De gedetailleerde kaarten en data van Ran laten zien hoe warme stromingen het ijs van onderen kunnen uithollen. Die informatie is belangrijk om beter te kunnen inschatten hoeveel West-Antarctisch ijs er bij verschillende klimaatscenario’s kan verdwijnen. Wåhlin: “Het is natuurlijk angstaanjagend om Ran te zien verdwijnen in de donkere, onbekende diepten onder het ijs, terwijl zij haar taken meer dan 24 uur zonder communicatie uitvoerde.”
De missie vergroot niet alleen ons begrip van de complexe wisselwerking tussen oceaanstromen en ijsschotsen, maar benadrukt ook hoeveel er nog verborgen is in Antarctica’s smeltprocessen. De onderzoekers roepen op om toekomstige modellen te voorzien van fijnmazigere kenmerken zoals terrassen, breuken en smeltkanalen, zodat voorspellingen over ijsverlies in West-Antarctica beter worden.
